ForumTayfa  

Go Back   ForumTayfa > Eğitim > Ödevler - Dersler - Tezler > Kimya

Yeni Konu aç  Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Stil
Alt 18.10.08, 18:53   #1 (permalink)
Banned
 
NonStop - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Tarihi: Dec 2007
Mesaj Sayısı: 934
Konu Sayısı: 171
Rep Gücü: 0
Rep Puanı: 439369
Rep Derecesi : NonStop 0-500000NonStop 0-500000NonStop 0-500000NonStop 0-500000NonStop 0-500000NonStop 0-500000NonStop 0-500000NonStop 0-500000NonStop 0-500000NonStop 0-500000NonStop 0-500000
Ruh Hali:

Arrow nükleer manyatik rezonans spektroskopisi




01. GİRİŞ

NMR yönteminin temeli çekirdeğin manyetik özelliğine dayanır. Bu yöntemde ışın enerjisi elektronlar tarafından değil çekirdek tarafından absorplanmaktadır.
Atomda bulunan çekirdek kendi ekseni etrafında bir dönme hareketi yapar. Çekirdek pozitif yüklü olduğu için çekirdeğin sahip olduğu yükte bu dairesel yörüngede hareket eder. Bu yörüngesel hareket elektrik akımı oluşturur. Her elektrik akımı çevresinde manyetik bir alan oluşturur. Çekirdek kendi ekseni etrafnda döndüğü için açısal momentuma da sahiptir.

Elektronlarda olduğu gibi çekirdeklerde de spin kuantum sayıları vardır. Çekirdeğin spin kuantum sayısı I, çekirdekte bulunan proton ve nötronların sayısına göre değişmektedir. Spin kuantum sayısı bir elementin izotopları için farklı değerler alır. Çekirdekte bulunan nötron ve proton sayısına göre spin kuantum sayıları belirlenemez. Fakat aşağıdaki kurallarla açıklanabilir.

1) Çift-çift çekirdek: Kütle ve atom numaraları çift olan elementler. 12C, 16O örnek verilebilir. C’un çekirdeğinde 6 proton , 6 nötron bulunur . Bu gruba dahil olan tüm izotopların spin kuantum sayıları I= O dır.

2) a) Tek –tek çekirdekler: Kütle ve atom numaraları tek olan elementler. Bu gruptaki elementlerin proton sayıları tek, nötron sayıları çifttir. 1H, 11B, 19F,31P izotopları örnek verilebilir. H’in 1 protonunu sıfır nötronu vardır. Florun 9 protonu (tek) ve 10 nötronu (çift)vardır.

b) Tek-çift çekirdekler: Kütle numaraları tek, atom numaraları çift olan elementler. Bu gruptaki elementlerin proton sayıları çift, nötron sayıları tektir. 13C, 17O ,33S izotopları örnek verilebilir. C ‘un 6 protonunu (çift), 7 nötronu (tek) vardır.

2a ve 2b deki elementlerin spin kuantum sayıları I= ½ ve bunun tek katlarıdır.
I= 1/2, 3/2, 5/2, 7/2, 9/2 ......gibi

3) Çift-tek çekirdekler: Kütle numaraları çift, atom numaraları tek olan elementlerdir. Bu gruptaki izotopların nötron ve proton sayıları tektir. 2H(D), 10B, 14N, 18O örnek olarak verilebilir. H’in 1 (tek) protonu ve 1(tek) nötronu bulunmaktadır. Bu gruptaki elementlerin spin kuantum sayıları tam saylardan oluşmaktadır.
I= 1, 2, 3, 4, ...........................gibi

NMR için önemli bazı elementlerin spin kuantum sayıları
İzotop Spin kuantum sayısı % Doğada bulunma oranı
1H 1/2 99.98
2H(D) 1 0.016
10B 3 18.83
11B 3/2 81.17
13C 1/2 1.108
14N 1 99.635
15N 1/2 0,365
17O 5/2 0,037
19F 1/2 100.00
23Na 3/2 100.00
29Si 1/2 4.70
31P 1/2 100.00
33S 3/2 0.74


Bir elementin NMR spektroskopisinin gözlenebilmesi için I0 olması gerekmektedir. Bu nedenle 1. gruptaki izotoplar NMR da aktif değildir.

Bir çekirdeğin açısal momentumu , o çekirdeğin manyetik kuantum sayılarına göre değişir.
Manyetik kuantum ile spin kuantum arasında
m =(2I+1) bağıntısı vardır. Bu eşitliğe göre spin kuantum sayısı I= ½ olan olan bir çekirdeğin
m=(2 x 1/2 +1) = 2 manyetik kuantum sayısı vardır.
Bu manyetik kuantum sayıları bize çekirdeğin manyetik bir alana girdiği zaman yarıldıkları enerji seviyelerini verir.
Manyetik kuantum sayıları spin kuantum sayılarının (+) ve (-) değerleri arasında bulunan bütün değerleri alırlar. Ancak iki kuantum sayısı arasındaki fark m yalnız 1 olabilir. Yukarıdaki örnekte I=1/2 olan çekirdeğin manyetik kuantum sayısının 2 olduğunu bulmuştuk.
m = +I, ........., -I
Bu nedenle m= +1/2 m= -1/2 olabilir (m=1)
Spin kuantum sayısı 2 olan bir çekirdeğin I=2 ise manyetik kuantum sayısı m=(2 x 2+1) =5 dir.
m = +2, +1, 0, -1, -2
Bir atom çekirdeği manyetik bir alanda farklı enerji seviyelerine ayrılırlar. Protonun manyetik bir momentumu vardır ve bu momentum vektöreldir. Protonun manyetik momenti, manyetik alanın yönü ile paralel ve anti paralel olarak yönlenir. Böylece portonun iki farklı yönlenmesi olur. Eğer protonun manyetik yönlenmesi dış manyetik alan ile paralel ise, protonun potansiyel enerjisi daha düşüktür.
Bu olayı bir örnek ile açıklarsak eğer 2H(D) döteryumun I= 1 olduğundan m= (2I+1) den m= 3 tür. m = +1, m=0, m =-1.
Döteryum manyetik alan içerisine girdiğinde enerji seviyesi 3’e yarılacaktır.

NMR deneyleri alt enerji seviyesinde bulunan bir çekirdeğin, manyetik alan içerisinde, dışarıdan verilen bir enerji ile üst enerji seviyesine geçmesi ile gerçekleşir. Proton manyetik alan etkisi ile 2 farklı enerji seviyesine yarılır. Alt seviyede bulunan proton (manyetik momenti manyetik alan ile aynı yönde) enerji alarak üst seviyeye geçer . Yani manyetik moment manyetik alan il zıt yönde olur. Bu olaya spin çevrilmesi veya rezonas olayı denir. Rezonans olayı için dışarıdan verilecek enerji iki seviye arasındaki enerji kadar olmalıdır.-
02. Durulma Olayı
NMR spektroskopisinde rezonans olayı sonucunda üst enerji seviyesine geçen protonun, fazla enerjisini vererek tekrar alt seviyeye dönmesi gerekmektedir. Proton alt seviyeye dönmeden aynı örnekten tekrar sinyal alınması mümkün değildir.
Protonun üst enerji seviyesindeyken fazla enerjisini vererek tekrar alt seviyeye dönmesi olayına durulma denir. Durulma için geçen zamana da durulma zamanı denir. İki çeşit durulma vardır.
1) Spin-Örgü durulması
2) Spin –Spin durulması
Protonun üst seviyeden alt seviyeye inerken fazla enerjisini ışın halinde dışarıya vermesi söz konusu değildir. Bu olay radyo dalgaları bölgesinde olanaksızdır.
Çözelti içerisinde bulunan gaz, sıvı, katı, çözücü moleküllerinin hepsine örgü denir. Bu moleküller termal hareketler sonucu çeşitli manyetik alanlar meydana getirirler. Bu yüklü taneciklerin kendilerine has dönme hareketleri vardır. Bu oluşan alanların bazılarının frekansı, çekirdeğin presesyon hareketinin frekansına uyar ve rezonans koşulu oluştuğundan enerji örgüye verilir. Örgüye verilen enerji kinetik enerjiye çevrilir. Spin-örgü durulması için geçen zaman T1 10-2-102 arasında değişir.
Spinleri farklı iki çekirdekten bir tanesi üst seviyeden alt seviyeye geçerken, ikinci çekirdek alt seviyeden üst seviyeye geçer.Böyle bir durumda genel populasyonda bir değişiklik olmaz. Bu olaya spin-spin durulması denir ve bu olay için geçen süre T2 dir. Genel olarak T2 T1 dir. Sıvılarda ve gazlarda T1 ve T2 genelde birbirine eşittir.
Durulma zamanları NMR spektrumundaki piklerin genişliği ile direk bağlantılıdır. Durulma zamanının fazla olması rezonansın dar bir frekans bölgesinde olduğunu gösterir ve buda pik genişliğinin dar olduğunu gösterir.
03. NMR Spektrofotometresi
NMR spektrofotometresi 4 ana bölümden oluşur.
1) Kutup uçları arasında yüksek derecede homojen alan içeren mıknatıs
2) Radyo frekans vericisi
3) Radyo frekans alıcısı
4) Kaydedici
Örnek (proton içeren herhangibir bileşik) homojen alan içerisine koyulur. Daha homojen bir alan elde etmek için numune döndürülür. Manyetik alanda proton farklı enerji seviyelerine dağılır. Radyo frekans vericisi tarafından oluşturulan değişken alan numune üzerine gönderilir. Radyo frekans vericisinin oluşturduğu değişken alanın frekansı rezonans koşulunu sağladığı zaman enerji absorplanır. Böylece kaybolan enerji radyo frekans alıcısı tarafından ölçülerek kaydedici tarafında sinyal olarak kaydedilir.
Bir NMR spekturumubize şu bilgileri verebilir:
1) NMR spektrumunda kaç çeşit proton olduğunu
2) Sinyal gruplarının yerleri protonun türünü gösterir (aromatik, alifatik, olefinik)
3) Sinyal gruplarındaki yarılmalar komşu gruptaki proton sayısını ve bağ özelliğini verir.
4) Sıcaklık değiştirilerek moleküldeki bulunan prosesler belirlenebilir
5) Sinyal gruplarının altında kalan alanların integrasyonu, protonların sayıları hakkında bilgi verir.
03.01 Örnek Hazırlama
NMR spektrometresinde standart olarak genellikle tetrametilsilan (TMS) kullanılır. Bu maddenin standart olarak seçilmesinin sebebi ucuz olup alımının kolay olası, kimyasal maddeler ile reaksiyona girmemesi, kaynama noktasının 15ºC olduğundan spektrum alındıktan sonra numunenin hafif ısıtılması veya çözücünün vakum ile uçurulması ile kolayca ortamdan uzaklaşması ve 12 tane eşdeğer protona sahip olduğundan çok az kullanımında bile şiddetli sinyal vermesidir.
CW tekniği (değişken dalga) ile çalışsan NMR cihazlarında 10-50 mg madde, FT tekniği (Forier Transform) ile çalışan cihazlar için ise 1 mg madde analiz için yeterlidir. Numune uygun bir çözücüde çözdürülerek sonra içerisinden alınan 0.5 mL çözelti az miktarda TMS ile karıştırılarak çapı 5 mm uzunluğu 18 cm olan NMR tüplerine koyulur. Çözücüde seçilirken protonunun olmamasına veya tüm proteinlerinin döteryumla yer değiştirmiş olmasına dikkat edilmelidir. Ayrıca çözücünün polaritesinin numuneyi çözmeye uygun olması da gerekmektedir. Bu parametreler göz önüne alındığı taktirde CDCl3 bu yöntem için en iyi çözücüdür.
03.02 Kimyasal Kayma
NMR yönteminde protonlar bağlı oldukları atomlara ve konumlara göre farklı bölgelerde rezonans olurlar. Protonların çevresinde bulunan manyetik alan dış manyetik alandan farklıdır. Bu nedenle de protonlar farklı frekanslarda rezonans olurlar.

Yukarıdaki molekülde iki tane metil grubu bulunmaktadır. Fakat bu metil grupları farklı kimyasal çevreye sahipler. Metillerden biri direk C atomuna bağlı iken diğeri daha elektro negatif bir atom olan O atomuna bağlı. Bu nedenle metil gruplarındaki protonlar spektrumda farklı bölgelerde rezonans olurlar.
Elektronlar yüklü cisimler oldukları için bir manyetik alan uygulandığında ekstra hareket yaparlar ve bu hareket bir elektrik akım oluşturur. Bu nedenle de çekirdek etrafında sekonder manyetik alan oluşur. Lenz yasasına göre dış manyetik alan, elektron akımı ile ikinci bir lokal manyetik alan meydana getirirse, oluşan manyetik alanın yönü dış manyetik alanın yönüne zıttır. Bu nedenle çekirdek etrafındaki dış manyetik alan (Ho) şiddeti azalır. Yani dış manyetik alan elektronlar tarafından perdelenir. Bu olaya perdelenme (shielding) denir.
Bir protonun rezonans olabilmesi için, proton çevresinde bulunan lokal manyetik alan (Hlok) önemlidir. Lokal manyetik alan şiddeti de perdelenme sabitine bağlıdır. Her protonun perdelenme sabiti farklıdır. Çünkü protonların kimyasal çevreleri ve çevrelerinde bulunan elektron yoğunlukları farklıdır. Protonların Hlok farklı olduğu içinde protonların rezonansı için farklı frekanslara ihtiyaç duyulacaktır. Bu nedenle de protonların farklı bölgelerde rezonans olacaktır. Bu olaya kimyasal kayma denir. Kimyasal kayma  işaret ile gösterilir. Her cihazdaki kimyasal değeri farklılık göstereceği için kimyasal kaymayı şu şeklide formüle edebiliriz.

 = ( numunenin rezonans frekansı /  cihazın frekansı) x 106

Bu formül kullanıldığı sürece kimyasal kayma değerleri cihazın manyetik alan şiddetine bağlı olmayacaktır. Örneğin 60 MHz spektrum alındığında CH3 için kimyasal kayma hesaplandığında

= 141/60= 2,35 ppm olarak bulunurken aynı örnek100 MHz spektrumunda da
= 235 /100= 2,35 ppm olarak bulunacaktır.

03.03. Spektrum Yorumlanması

NMR spektrumundaki pikler bize neyi ifade eder? Bu soruya yanıt verebilmek için önce şunları bilmemiz gerekmektedir.

1. Bir protonun veya özdeş protonların rezonans pikleri komşu protonlar tarafından yarılır ve bu yarılma sayısı komşu protonun sayısına bağlıdır. Spin kuantum sayısı I=1/2 olan çekirdekler için komşu proton sayısı n ise pik yarılmasında gözlenecek çizgi sayısı (n+1) dir.I= ½ den farklı olan çekirdeklerde ise yarılma sayısı su şekilde formül edilebilir

k=2nI+1

2. Oluşan çizgilerin şiddetler paskal üçgeni ile ifade edilir.


Etkileşen proton sayısı (n) Çizgi Şiddetleri Adlandırma

0 1 Singlet
1 1 1 Dublet
2 1 2 1 Triplet
3 1 3 3 1 Kuvartet
4 1 4 6 4 1 Pentet
5 1 5 10 10 5 1 Hekstet
6 1 6 15 20 15 6 1


Bir protonun komşu protonla etkileşerek onu kaça yaracağı

k= 2nI+1 formülünden hesaplanacağını görmüştük. Bu durumu aşağıdaki örneklerle inceleyelim.




C1 atomuna bağlı iki tane CH3 grubu bağlı bulunmaktadır. Bu metil grupları eşdeğer olduğundan ve toplam 6 tane protona sahip olduğundan C1 protonunu 7’ye yaracaktır . Yani heptet bir sinyal verir.




C1 atomuna bağlı CH3 ve CH2 grupları bulunmaktadır. Bu iki grubun etkileşme sabitler birbirine yakın olduğu için yukarıdaki formül kullanılabilir. Yani C1 atomuna toplam 5 protonun etkisi vardır. Bu nedenle yarılma sayısı (n+1) den 6’dır.




Yukarıdaki örnekte Cl atomuna bağlı olan CH2 (C1) grubu komşu CH2 (C2) tarafından 3’e yarılır ve Cl atomuna bağlı olduğu için daha aşağı alanlarda rezonans olur.C2 karbonundaki proton toplam 5 tane komşu proton tarafından 6 ya yarılır. C3 deki protonda C2 deki proton tarafından 3 ‘e yarılır.

Bir başka örnek ise CH3CH2OH dir. En düşük manyetik alanda (en solda) gözlenen ve diğer protonlarla etkileşmeyen pik OH grubuna ait, diğer pikler ise CH2 ve CH gruplarına ait








C1 atomuna bağlı CH3 ve CH grupları bulunmaktadır. Bu iki grubun etkileşme sabitleri birbirinden farklı olduğu için spektrumunda farklı bir görüntü olacak. Öncelikle CH daki proton C1 ‘i (n+1) formülüne dayanarak ikiye ayıracaktır. Daha sonra CH3 deki protonların etkisi ile oluşan her bir dublet çizgici tekrar dublete ayrılır. Yani burada bir protonun farklı iki proton tarafından yarılması olayı gerçekleşir.




Yukarıdaki NMR spektrumu incelecek olursak yapıda farklı kimyasal çevreye sahip CH2 ve CH3 grupları var. CH2 Oksijene bağlı olduğu için daha aşağı alanda rezonans olur ve komşu CH3 tarafından 4’yarılır. CH3 ise CH2 tarafından 3’e yarılır.






Bu örnekte ise H1 ve H2 protonu eşdeğer olduğu kabul edilirse H1 protonu, H2 protonu ve CH2 protonu ile etkileşecek. Eğer etkileşmeleri aynı olsaydı H1 protonu quartet bir yarılmaya uğrayacaktı ( toplam 3 proton olduğu için n+1 den 4 yarılma). Fakat etkileşmeleri farklı olduğu için önce H2 protonu tarafından ikiye (dublet) bölünür. Daha sonra bu dublet CH2 protonu tarafından triplete yarılacaktır. Sinyal grubu ise altı çizgiden oluşacaktır.









Bir çekirdek etrafında elektron yoğunluğu ne kadar fazla ise (elektron verici bir sübstitüent bağlanması) meydana gelecek olan alan şiddeti de fazla olacağından,kimyasal kayma yüksek alanda gözlenecektir. Tam tersi durumda, bir çekirdek etrafında elektron yoğunluğu ne kadar azalır ise (elektron çekici bir sübstitüent bağlanması) kimyasal kayma aşağı alanda gözlenecektir.

Benzen halkasının tüm protonları eş değer olduklarından 6 protonda =7.27 ppm de rezonans olur. Fakat halkaya e çekici bir sübstitüent bağlandığı zaman, halkadaki e yoğunluğu azalacağı için protonların perdelenmesi azalır. Bu nedenle tüm protonların kimyasal kayma değerleri düşük alana kayar.


NonStop isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
NÜkleer Fİzİk tekelioğlu Fizik 0 11.10.08 00:32
X-ışını Fotoelektron Spektroskopisi (XPS) tekelioğlu Kimya 0 07.10.08 18:35
Elektron Spektroskopisi tekelioğlu Kimya 0 07.10.08 18:33
Nükleer Manyetik Rezonans tekelioğlu Kimya 0 07.10.08 18:21
Nükleer Rektörler ksklee Kimya 0 20.09.08 17:42


Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 11:16.


Powered by vBulletin® Version 3.8.0
Copyright ©2000 - 2020, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO 3.6.0
User Alert System provided by Advanced User Tagging v3.0.6 (Lite) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2020 DragonByte Technologies Ltd.
ForumTayfa

Arşiv: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 16 22 23 24 25 26 27 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 95 96 97 98 99 100 102 103 104 105 106 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 167 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271


ForumTayfa - Link Değişimi
Telinka İletişim | Voip Ürünleri | Link Değişimine Katılın |

Sitemiz bir forum sitesi olduğundan dolayı, kullanıcılar her türlü görüşlerini önceden onay olmadan anında siteye yazabilmektedir. ForumTayfa Yöneticileri mesajları itina ile kontrol etse de, bu yazılardan dolayı doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Yine de sitemizde yasalara aykırı unsurlar bulursanız [email protected] email adresine bildirebilirsiniz, şikayetiniz incelendikten sonra en kısa sürede gereken yapılacaktır.

Any member of our web site has the right of adding comments instantly without getting permisson due to the forum structure of our site basis. Althought, our site modarators check comments with care, all the responsibilities sourced from these comments directly belong to the members. If you still find any illegal content in our site ( A.buse, H.arassment, S.camming, H.acking, W.arez, C.rack, D.ivx, Mp.3 or any Illegal Activity ), please report us via [email protected] .Your reports will be evaluated as soon as the arrival of your e-mail.