ForumTayfa  

Go Back   ForumTayfa > Her Telden > Biyografi > Tarihsel kişilikler

Tarihsel kişilikler Tarihsel kişileri paylaştığımız bölümümüz...

Yeni Konu aç  Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Stil
Alt 17.11.10, 21:55   #1 (permalink)
Süper Tayfa
 
Ahєпк~ - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik Tarihi: Dec 2008
Nereden: Göçebe
Mesaj Sayısı: 21.191
Konu Sayısı: 4874
Takım: Galatasaray
Rep Gücü: 2039700
Rep Puanı: 203966782
Rep Derecesi : Ahєпк~ 0-10000000Ahєпк~ 0-10000000Ahєпк~ 0-10000000Ahєпк~ 0-10000000Ahєпк~ 0-10000000Ahєпк~ 0-10000000Ahєпк~ 0-10000000Ahєпк~ 0-10000000Ahєпк~ 0-10000000Ahєпк~ 0-10000000Ahєпк~ 0-10000000
Ruh Hali:

Üyenin Facebook Profilini Ziyaret Et
Arrow Alp Er Tunga




Alp Er Tunga veya Alp er Tonğa efsanevi bir Türk hakanıdır.
"الب Alp; Alp yiğit kahraman bahadır" "ار er; Er erkek adam" ve "تنكا tonğa; bebür" anlamındadır.
Türkçe kaynaklarda Alp Er Tonga veya Tonga Alp Er Farsça kaynaklarda Arjāsp Franngrasyon Frasyav Frasiyak Frangrasyak ve Efrasiyab Arap kaynaklarında Frasyab ve Frasyat şeklinde geçen efsanevi Turan padişahı Türk hükümdar soyunun atası kabul edilmiş ve birçok Türk boylarının tarihi destanlarında kahramanlığın sembolü olarak günümüze kadar devam etmiştir.
Yaşamıyla ilgili bilgiler efsanelere dayanan Alp Er Tunga'nın Turancılarca Türklerin eski atalarının soyundan geldiği öne sürülür. Ayrıca Divân-ı Lügati't-Türk'te ve Kutadgu Bilig'de İran destanı Şehnâme'nin kahramanı Efrasiyab (Afrasyab)'la aynı kişi olduğu belirtilir. Şehname'ye göre İran - Turan savaşları sırasında Zaloğlu Rüstem ile giriştiği mücadele sırasında pusuya düşürülüp öldürülmüştür. Öldürülmesiyle ilgili Alp Er Tunga Sagusu Divân-ı Lügati't-Türk'ün çeşitli yerlerinde örnek metin olarak verilmiştir.

1. Orhun Yazıtlarında
Alp Er ismi Altay Dağları'ndan bulunan eski runik Türk yazıtlarında da bahsedilmiştir. Orhun Yazıtları'nda (i kuzey. 7 ii doğu. 31) Kül Tigin 714 yılında Oğuzlara karşı beşinci defa yaptığı seferi başarı ile kazanınca kitabeye şöyle yazdırmıştır;

350px-Tunga_tigin.JPG
"tunga tigin yoghinda kiri ölürtimiz."

2. Şehnâme'de

İran ile Turan birlikleri arasındaki bir savaş sahnesi

396px-Baysonghori_Shahnameh_battle-scene.jpg


Şehnâme'ye göre Efrasiyab'ın İran'a ilk saldırısı Minuçur'un oğlu Nodar dönemine rastlar. Efrasiyab'ın babası Peşen Minuçur'un ölmesiyle İran'ın zayıfladığını düşünerek oğlunu İran'a saldırtır. Nodar öldürülür ve Alp Er Tunga 12 yıl İran'a egemen olur. Daha sonra Alp Er Tunga'nın Agriras'ı öldürmesi üzerine Zâl Agriras'ın intikamını almak üzere harekete geçer ve Alp Er Tunga'yı yenebilmek için Minuçur'un torunu Zav'ı ordunun başına getirir. Sonuçta Alp Er Tunga yenilir. Zav büyük ganimetlerle İran'a döner. Daha sonra Zav'ın ölmesi üzerine Turanlıların hükümdarı Peşen oğlu Alp Er Tunga'yı İran'ı alması için tekrar gönderir.Yaşlanmış olduğundan Alp Er Tunga'ya karşı koyamayacağını düşünen Zâl oğlu Rüstem'i ordunun başına getirir. Rüstem Alp Er Tunga'ya karşı giriştiği savaşta galip çıkar. Sonuçta Alp Er Tunga'nın babası Peşen ile Zâl barış antlaşması yapar. Antlaşmaya göre Amu Derya tekrar Turan ile İran'ın sınırı kabul edilir. Bu olay yine Şehnâme'de Alp Er Tunga'nın ağzıyla şöyle anlatılmaktadır:

"Çin'den Amu Deryasına kadar olan topraklar benim hakimiyetim altındadır Amu Deryası sınırındaki Soğdlar benim orduma tabidirler... Turan ile İran'ın düşmanlığı aslında Selm ile Tur'dan başlamıştır. .. "

Müslüman bir yazar olan Firdevsi'nin İran'a rakip olan Turanlıları Türklerle aynı görmesi ve Alp Er Tunga'yı da onların kağanı olarak kabul etmesi Türklerin İslami dönemdeki Maveraünnehir akınları karşısında İran milliyetçilerinin olumsuz etkileri altında kalmış olmasının sonucudur.

3. Divân-ı Lügati't-Türk'de
"الب ار تنكا Alp er Tonğa; Türklerin ulusal kahraman ve büyük Hakanı." dır.
Kaşgarlı Mahmud "ترم Tarım; Tekinlere ve Afrasyab soyundan olan hatunlara ve bunların çocuklarına karşı söylenen bir kelime Hakanlı hanları oğullarından başkasına söylenmez." ve "التن ترم Altun Tarım; Büyük kadınların lakâbıdır." şeklinde "Tarım" kelimesinin anlamını açıklar. Yine Kaşgarlı "Tégin" kelimesinin Afrasyab oğullarından oluşan Hakanlı ailesi çocukları için kullanıldığını belirterek bunun nasıl oluştuğunu anlatır. Ayrıca "Han" kelimesinin Türklerin başbuğları için kullanıldığını bütün Türk hanlarının Afrasyab soyundan gelenler olduğunu Afrasyab için "Hakan" kelimesinin kullanıldığını ve bunun uzun bir hikayesinin olduğunu yazar.

3.1. Afrasyab'ın oğulları ve kızı
Kaşgarlı Mahmud Afrasyab (Afrāsīāb)'ın Barsgan (Bārsgān) ile Barman (Bārmān) adında oğulları ve Kaz (Kāz) adında bir kızının olduğundan bahseder.

3.1.1. Barsgan
"يرسغان Barsgan" "Afrasyab’ın oğlunun adıdır. Barsgan şehrini bu yaptırmıştır. Bu şehir Mahmud'un babasının şehridir. Bir takımları şöyle söylerler: Uygur Hakanının Barsgan adında bir at bakıcısı varmış. Havası güzel olduğu için atları burada yetiştirirmiş. Sonra Barsgan adı buraya ad olarak verilmiş." "جرق Çaruk" "Türklerden bir oymak olup برجق Barçuk" ta otururlar. Barçuk şehri Afrasyab'ın şehridir. Orada Buth-ü-nassar'ın oğlu بآتزآن Betzen"i hapsetmişti."

3.1.2. Barman

"ينكو Yunğu" "بارمان Barman kasabasına akan büyük bir derenin adıdır. Bu kasabayı Afrasyab'ın oğlu - ırmağın kenarına - yapmıştır. Barman adı bu kasabayı yapan adamdan almıştır."

3.1.3. Kaz

"الا İla" "Bir ırmak adıdır. Türklerden Yağma Toxsı ve Çiğillerden bir bölüğün indiği bir deredir. Bu ırmak Türk illerinin Ceyhun'udur." ve "قازسڤى Kaz suwı" "الا Ila = Ilı deresine akan büyük bir çay. Bu adın verilmesinin sebebi Afrasyab'ın kızının bunun kenarında bir kale yaptırmasıdır; bu ad oradan kalmıştır." "....ينكند Yenkend"in bir adı da "دِزرويِن Dizrûyin" dir -sarılığı dolayısiyle- "Bakır Kale" demektir. Burası "بخارا Buhara" ya yakındır. Afrasyab'ın kızı olan Kaz'ın kocası "صِياڤاش Siyavuş" burada öldürülmüştür. ...." "قاز Kaz" "Afrasyab'ın kızının adı. "قازوِن Kazvin" şehrini bu kurmuştur. Aslı "قاز ْينِ Kaz oynı"dır. Çünkü Afrasyab'ın kızı orada oturur orada oynarmış. Türklerden bir takımları Türk ülkesi sınırını Kazvin'den sayarlar; "قوم Kum" şehri de sınır sayılır." "... Bir takımları da Türk sınırının " Merv-eş-şahıcan" dan başladığını söylerler. Çünkü Kaz'ın babası olan "تنكا الب ار Tonğa Alp er" Afrasyap demektir; "مءرڤ Merv" şehrini yapan zattır. Afrasyap burayı "Tahmures" tarafından şehrin iç kalesi yapıldıktan üçyüz sene sonra kurmuştur." ve "..... Bu şehirleri Türkler yaparak adlarını kendileri koymuşlardır. Bu adlar olduğu gibi şimdiye kadar gelmiştir. Bu yerlerde Farslılar çoğaldıktan sonra Acem şehirleri gibi olmuş. Bugün Türk ülkesinin sınırı "ابِسغُن Abisgûn" denizi ile çevrili olarak Rûm diyarından ve Özçent'ten Çin'e kadar uzanır. Uzunluğu beşbin fersah eni üçbin fersahtır; hepsi sekizbin fersah eder."

şeklinde Afrasyab'dan bahseder.

4. Kutadgu Bilig'de
Yusuf Has Hacib'de Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a armağan olarak sunduğu Kutadgu Bilig adlı eserinde dünya hükümdarları içinde en adaletli olanların Türk hükümdarları olduğunu ve onların içinde adı meşhur olanın Taciklerin (İranlıların) Efrasiyab dedikleri Alp Er Tonga olduğunu Ayrıca;

"Kent: Şeher. Bu kelmeden alınaraq Qaşqar üçün "Ordu Kend" derlər. Hanın oturduğu şeher demekdir. Çünki Afrasiyab havası gözel olduğu üçün burada otururdu."

şeklinde kaydeder.

5. El-Mesûdî
Şehnâme'den başka Arap ve Fars kaynaklarında Efrasiyab ve ataları isimlerin söylenişindeki bazı farklılıklar dışında Şehname'ye benzer bir şekilde anlatılır. Ancak 10. yüzyıl Arap tarihçisi El-Mesûdî Türklerden ve Türk hakanlarından bahsederken Türk topluluklarının Çin ile Horasan arasında oturduklarını buralarda birçok şehirler kurduklarını anlatır. Ayrıca Efrasiyab'ın buralardaki Türklerin hükümdarı ve hakanlar hakanı olduğunu Türk ülkelerinin hakimi bulunduğunu diğer hanların ona bağlı olduğunu belirtir. İran'a hükmeden Efrasiyab'ın da bu hanlara mensup olduğunu söyler. ve ayrıca milattan sonra 7. yüzyılın başındaki Köktürk hakanının "Efrasyab" (Afrasiyap ya da Franrasyan) soyundan olduğunu yazmaktadır.

6. Alaaddin Ata Melik Cüveynî
Moğol tarihçisi Alaaddin Ata Melik Cüveynî'de Uygur Devletinin hükümdarlarının Efrasyap soyundan olduğunu yazmıştır. Aynı biçimde Oğuzların Kınık boyundan olan Selçuklular Karahanlılar ve Harzemşahlar devletide soylarını Alp Er Tunga'ya bağlamışlardır.

7. Tarih-i Müluk-i Acem'de
Avesta'da "Arjasp" (Arjāsp) şeklinde geçen karakterin Alp Er Tonga olduğunu Ali Şir Nevai'nin Tarih-i Müluk-i Acem (İran Padişahlarının Tarihi) adlı eserinde "Arjasp Binni Efrasiyab kim Türk Padişahi erdi." şeklinde görebiliriz.

8. Şecere-i Terakime'de
Ebu'l Gazi Bahadır Han 17. yüzyılda yazdığı Şecere-i Terakime adlı eserinde Selçukluların padişahlığı ele geçirmelerini anlatırken onların tavrını şöyle belirtir:

"Selçuklular Türkmen olup kardeşiz deyip ile ve halka faydası dokunmadı. Padişah olunca Türkmen' in Kınık uruğundanız dediler ve padişah olduktan sonra Efrasiyab'ın bir oğlu Keyhüsrev'den kaçıp Türkmen'in Kınık uruğunun içine varıp onda büyüyüp kalmıştır. Onlar biz onun oğulları ve Efrasiyab'ın neslinden oluyoruz deyip atalarını sayıp 35 göbekte Efrasiyab'a eriştirdiler".

9. Uygur Halk destanlarında
Uygur Halk kahramanlık destanlarından Uygur Oniki Muqamlarından olan Irak Muqamının üçüncü destan kısmında yer alan "Yusuf-Ahmed"in şu destanında Aprasiyap’ı Oğuz nesli ile özleştirir:

"Şahı alem peķır esliAprasiyap Oġuz nesli İzdep keldim dildar vesliYoktur candin teşvişları."

İslâm kaynakları Karahanlıların Koçu (İdikut) Uygur Devletinin ve Selçuklu Hanedanlarının Efrasiyab'a mensup olduklarını ifade ederlerken bu münasebetle onu tarihi ve milli ananeye uygun olarak Oğuzhan ile birleştirmişlerdir.

10. Vasili Radloff
Alp Er Tunga Radloff'un sandığı gibi "kahraman bir adam" manasına umumi bir kelime olmayıp bir tarihi şahsiyetin uluata kabul edilen Afrasiyab'ın Türkçe adıdır.


__________________
Sevmek seni; hayvanlar alemi belgeseli.
Alemsin sen Alem..
Bense aleminin içinde ki hayvanın yeryüzüne yansımış şekli.
Daha doğmadan hangi Aslan tarafından yeneceğine karar verilmiş,
` Ceylanın Teki.



Ahєпк~ isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 03:51.


Powered by vBulletin® Version 3.8.0
Copyright ©2000 - 2020, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO 3.6.0
User Alert System provided by Advanced User Tagging v3.0.6 (Lite) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2020 DragonByte Technologies Ltd.
ForumTayfa

Arşiv: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 16 22 23 24 25 26 27 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 95 96 97 98 99 100 102 103 104 105 106 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 167 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271


ForumTayfa - Link Değişimi
Telinka İletişim | Voip Ürünleri | Link Değişimine Katılın |

Sitemiz bir forum sitesi olduğundan dolayı, kullanıcılar her türlü görüşlerini önceden onay olmadan anında siteye yazabilmektedir. ForumTayfa Yöneticileri mesajları itina ile kontrol etse de, bu yazılardan dolayı doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Yine de sitemizde yasalara aykırı unsurlar bulursanız [email protected] email adresine bildirebilirsiniz, şikayetiniz incelendikten sonra en kısa sürede gereken yapılacaktır.

Any member of our web site has the right of adding comments instantly without getting permisson due to the forum structure of our site basis. Althought, our site modarators check comments with care, all the responsibilities sourced from these comments directly belong to the members. If you still find any illegal content in our site ( A.buse, H.arassment, S.camming, H.acking, W.arez, C.rack, D.ivx, Mp.3 or any Illegal Activity ), please report us via [email protected] .Your reports will be evaluated as soon as the arrival of your e-mail.